Dış (Ektopik) Gebelik Tedavisi

DIŞ GEBELİKTE AMELİYAT VE İLAÇ İLE TEDAVİ YÖNTEMLERİ

Dış gebelik (ektopik gebelik) tedavisinde uygulanan başlıca iki yöntem vardır. Bunlar ilaç (metotreksat, methotrexate) tedavisi ve ameliyat tedavisidir. Bazı hastalarda dış gebelik bu iki tedavi yöntemine de gerek kalmadan takipler sırasında kendiliğinden kaybolabilir, buna izleme tedavisi denir ancak bu her zaman mümkün değildir, çoğunlukla başlangıçtaki B-HCG değeri çok düşük olan hastalarda mümkündür.

DIŞ GEBELİKTE İLAÇ TEDAVİSİ :(Metotreksat, Methotrexate, MTX)

Dış gebelik tedavisinde kullanılan metotreksat bir kemoterapi ilacıdır, bazı kanserlerin tedavisinde de kullanılmaktadır. Dış gebelik kanser veya benzeri bir hastalık değildir ancak buradaki hücrelerin de ölümünü sağladığı için bu ilaç son derece etkilidir tedavide. Metotreksatın tüp içerisine (intra-tubal) veya gebeliğin amniyon kesesi içerisine uygulamaları da yapılmış olsa da günümüzde rutin kullanım olarak intramuskuler (kas içerisine enjeksiyon) şeklinde uygulanmaktadır. Metotrexate folik asit antagonisti bir maddedir ve hücrelerde DNA sentezini bozarak etkisini gösterir.

Metotreksat ile ilaç tedavisi durumu stabil olan hastalarda yani karın içerisine fazla kanama olmayan hastalarda veya kanama olmuş ancak sonradan durmuş olan hastalarda tercih edilir. Ayrıca gelecekte çocuk sahibi olmayı isteyen hastalar için de uygun tercihtir. Çünkü metotreksat tedavisinin başarılı olması durumunda ameliyat yapılmadan ve tüplerden birisi alınmadan dış gebelik tamamen kaybolacaktır.

İlaç tedavisi hangi hastalar için uygun değildir:
- Rüptüre ektopik gebelik: Karın içerisine kanamanın sürdüğü durumlar
- Ektopik gebelik kistlesinin çok büyük olması (4 cm'den büyük)
- Ektopik gebelikte bebeğin kalp atımlarının izlenmesi
- HCG değerinin 10.000 IU'den yüksek olması
- Bebek emzirmek zorunda olan hastalar
- İmmün yetmezlik olan hastalar (Bağışıklık sisteminde bozukluk)
- Karaciğer ve böbrek fonksşyon testlerinde bozukluk olan hastalar
- Aktif akciğer veya barsak hastalığı bulunan hastalar
- Kan hastalıkları ve kemik iliği hastalığı olanlar
- Alkolizm

Metotreksat tedavisi tek doz veya multidoz (çoklu doz, tekrarlayan doz) olmak üzere iki şekilde verilebilmektedir. Araştırmaların çoğunda tek doz ve multi doz tedavi protokollerinin başarı şansı yakın çıkmıştır ancak tek doz tedavide yan etkiler daha bulunmuştur. Metotreksat (mtx) tedavileri sırasında belli aralıklarla tam kan, platelet ve karaciğer, böbrek fonksiyon testleri kontrol edilir. Metotreksat tedavisinin ağızdan oral yolla da kullanımı da mümkündür ancak günümüzde bu yol tercih edilmez, intramuskuler (kas içerisine, kalçadan enjeksiyon) şekilde kullanılır yaygın olarak.

Tek doz metotreksat tedavisi:
hastaya bir kere 50 mg/m2 dozunda metotreksat uygulanır ve arkasından 4. ve 7. günlerde B-HCG tahlili yapılarak düşme var mı araştırılır. Bu iki gün arasında en az %15 düşme beklenir HCG değerlerinde, bu düşüş gerçekleşirse HCG değeri sıfırlanana kadar haftada bir tahlil yapılırak takipe dilir. 4. ve 7. günler arasında HCG değerinde beklenen %15'ten az düşüş olması veya artma olması durumunda metotreksat dozu bir kere daha tekrar edilir. Bundan sonra da HCG değerlerinde düşme olmaması, sabitlenme (plato) veya artma olması durumunda tek doz metotreksat tedavisi başarısız kabul edilir ve başka tedavi yöntemleri uygulanır.

Multidoz (çoklu, tekrarlayan doz) metotreksat tedavisi:
Bu protokolde hastaya bir gün metotreksat (1.0 mg/kg dozunda) diğer gün folinik asit (0,1 mg/kg dozunda) olacak şekilde sırayla maksimum sekiz gün ilaç verilir. İlaçlar intramuskuler (kas içerisine) enjeksiyonla uygulanır. B-HCG değerinde yeterince düşme saptanınca haftalık takiplerle sıfırlanıncaya kadar takip edilir.

Metotreksat ile ilaç tedavisinin yan etkileri:
Bulantı, kusma, ishal, ağız içerisinde yara oluşması (stomatit), baş dönmesi, sersemlik, saç dökülmesi, nadiren nötropeni gib yan etkiler meydana gelebilir. Saç dökülmesi kalıcı değildir, tedaviden sonra yeniden saçlar eski haline gelir.

DIŞ GEBELİKTE AMELİYAT TEDAVİSİ:
Dış gebelik tedavisinde hastane imkanları müsaitse ve hastanın ilaç tedavisine karşı yukarıda belirtilen engellerinden birisi yoksa öncelikle ilaç tedavisi uygulanır genellikle. Ancak hasta yukarıda sıralanan ve ilaç tedavisine engel oluşturan kriterleri taşıyorsa veya uygulanan ilaç tedavisi başarısız olmuşsa veya karın içerisine aşırı kanama gibi bir durum meydana gelmişse veya hastanın kişisel tercihi bu yönde ise ameliyat tedavisi uygulanır. Ameliyat tedavisi açık ameliyat (laparotomi) veya laparoskopik ameliyat şeklinde iki şekilde uygulanabilir.

Açık ameliyat mı? Laparoskopi mi?
Fazla şişman olan, daha önceden karın ameliyatları geçirmiş olan veya karın içerisine aşırı kanama izlenen hastalarda laparoskopik yöntem yerine açık cerrahi tercih edilir. Laparoskopik ameliyatta da açık ameliyatta da yapılan işlemler benzerdir ancak laparoskopik ameliyatın hastanın karnında daha az yara izi oluşturması, daha az ağrıya neden olması, hastanın hastanede daha az yatması gibi avantajları vardır.

Ameliyat veya ilaç tedavisi sonrası cinsel ilişkiye başlama zamanı:
Dış gebelik teşhisi konulan her hastanın cinsel ilişkiye başlamadan önce doktoruna danışması gerekir çünkü bazı riskli durumlarda cinsel ilişki yasaklanabilir. Doktor tarafından bir sakınca belirtilmemişse dış gebelik nedeniyle ilaç tedavisi gören hastalar tedavi süresince cinsel ilişkide bulunabilirler ancak tedavi bitiminden bir ay sonrasına kadar korunmaları gerekir.

Van'da Dış (Ektopik) Gebelik Tedavisi: Belirtiler, Nedenler ve Tedavi Yöntemleri

Dış gebelik (ektopik gebelik), döllenmiş yumurtanın rahim içi yerine fallop tüplerine veya farklı bir bölgeye yerleşmesiyle oluşan ciddi bir durumdur. Van ilinde yaşayan kadınlar için dış gebelik belirtilerini tanımak ve tedavi yöntemlerini bilmek, erken müdahale açısından büyük önem taşır.

Dış Gebelik Belirtileri

• Adet gecikmesi
• Karın veya kasık ağrısı
• Vajinal kanama veya lekelenme
• Omuz ağrısı
• Bayılma veya baş dönmesi
• Sindirim sorunları

Bu belirtilerden herhangi biri mevcutsa, derhal bir Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanına başvurulmalıdır.

Dış Gebelik Nedenleri

• Önceki dış gebelik öyküsü
• Pelvik enfeksiyonlar
• Endometriozis
• Doğum kontrol yöntemleri (örneğin spiral kullanımı)
• Tüplerin bağlanması sonrası gebelik oluşumu
• Sigara kullanımı

Van’da Dış Gebelik Tanısı Nasıl Konulur?

Van'daki hastanelerde ve kadın sağlığı kliniklerinde dış gebelik tanısı için şu yöntemler uygulanır:

• Beta HCG Testi: Kandaki gebelik hormonu seviyesinin incelenmesi
• Ultrasonografi: Gebeliğin rahim içinde olup olmadığının kontrol edilmesi
• Fizik Muayene: Doktorun hastanın belirtilerini değerlendirmesi

Van’da Dış Gebelik Tedavi Yöntemleri

Dış gebelik tedavisi, hastanın genel sağlık durumu ve gebeliğin ilerleme durumuna bağlı olarak değişir. Van ilindeki sağlık kuruluşlarında aşağıdaki tedavi yöntemleri uygulanmaktadır:

1. İlaç Tedavisi (Metotreksat)

Eğer dış gebelik erken evrede teşhis edilirse, cerrahi müdahaleye gerek kalmadan metotreksat ilacı ile gebeliğin sonlandırılması sağlanabilir. Bu tedavi yöntemi, tüplerde kalıcı hasarı önlemeye yardımcı olur.

2. Laparoskopik Cerrahi (Kapalı Ameliyat)

Eğer dış gebelik büyümüş ve ilaç tedavisi için uygun değilse, laparoskopik yöntemle gebelik dokusu tüpten çıkarılabilir. Bu yöntem minimal invaziv olduğu için hastanın iyileşme süresi daha kısadır.

3. Açık Ameliyat (Laparotomi)

Eğer dış gebelik yırtılmışsa ve iç kanama meydana gelmişse, acil cerrahi müdahale gereklidir. Bu durumda laparotomi adı verilen açık ameliyat uygulanabilir.

Van’da Dış Gebelik Tedavisi İçin Nereye Başvurabilirsiniz?

Van’da dış gebelik tedavisi için başvurabileceğiniz sağlık kuruluşları şunlardır:

• Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi
• Özel Kadın Hastalıkları ve Doğum Klinikleri
• Özel Hastaneler ve Tıp Merkezleri

Dış Gebelik Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Doktor kontrollerine düzenli olarak gitmek
• Enfeksiyon riskine karşı hijyen kurallarına dikkat etmek
• Gebelik planlamadan önce doktor önerisi almak
• Sağlıklı beslenme ve yaşam tarzına dikkat etmek

Van ilinde dış gebelik tedavisi hakkında detaylı bilgi almak ve uzman bir doktora danışmak için en yakın kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurabilirsiniz. Erken tanı ve uygun tedavi ile sağlıklı bir gebelik süreci geçirmek mümkündür.

Dış (Ektopik) Gebelik Tedavisi